Fotografia abstrakcyjna
Eksperymenty w fotografii pojawiły się stosunkowo wcześnie, bo jeszcze w XIX wieku. Piktorializm narobił sporo szumu, jednak w dużej mierze nurt ten oceniany był negatywnie. Nie dziwi więc, że jego reprezentanci tak szybko rozpierzchli się po świecie, szukając innych form. Właśnie w opozycji do tego gatunku – wraz z nastaniem modernizmu w sztuce – wykreowana została fotografia abstrakcyjna.
KLUCZOWI TWÓRCY FOTOGRAFII ABSTRAKCYJNEJ:
Alfred Stieglitz, Paul Strand, André Kertész, Man Ray, László Moholy-Nagy, Edward Weston, Jan Groover
Nazywana także eksperymentalną czy konkretną, fotografia abstrakcyjna zerwała z ilustracyjnym charakterem obrazu, jego naturalnym zakorzenieniem i metaforycznością przekazu. W trakcie gwałtownych przemian na przełomie XIX i XX wieku wszystko musiało zostać przewartościowane. Pochylanie się na nowo nad niemal każdą dziedziną nie mogło więc ominąć sztuki. Artyści stanęli naprzeciw nowych wyzwań, przez co ich działalność oraz jej rola społeczna musiały zostać przeanalizowane. W ten sposób część środowisk artystycznych uznała, że należy raz jeszcze wrócić do początków. W dużej mierze byli to twórcy, którzy mieli już za sobą przejście od realizmu do prostej fotografii, chcący raz jeszcze spojrzeć na świat w zupełnie nowych okolicznościach.
Właśnie prosta fotografia okazała się dobrym punktem wyjścia do wykreowania nowego nurtu. Fotografia abstrakcyjna przyjęła bowiem za cel dekonstrukcję znanych wszystkim struktur i ich ponowne wykorzystanie, ale na nowych zasadach. Porzucono treść odpowiedzialną za odniesienia do rzeczywistości, w pełni poświęcając się samej formie. Innymi słowy, sztukę uznano za środek do przedstawiania obrazów w oderwaniu od obiektów znanych nam ze świata rzeczywistego.
Efekt odrealnienia, pozwalający na dowolne kreowanie form, próbowano osiągać na różne sposoby. Posługiwano się fotomontażem, fakturami, światłem i cieniem czy nierealnie inscenizowanymi ujęciami, by uzyskać pozornie nierzeczywiste obrazy. To tak zwana konwencjonalna fotografia abstrakcyjna, mająca bardzo szerokie znaczenie. Wówczas do nurtu zaliczono między innymi „Wall Street, New York” Paula Stranda, będące kamieniem milowym fotografii modernistycznej. Z czasem pojęcie to jednak krystalizowało się, zmierzać w kierunku coraz bardziej oderwanych od kontekstu wycinków rzeczywistości, które stawały się obce swoim naturalnym znaczeniom, pozostają jedynie pustą formą.
Śladem Stranda poszli tak różnorodni twórcy, jak László Moholy-Nagy, André Kertész, Curtis Moffat czy Man Ray. Dla każdego z nich fotografia abstrakcyjna była czymś nieco innym, ale łączy ich korzystanie z fotogramów. Poprzez układanie na materiale światłoczułym rzeczywistych przedmiotów można było bowiem uzyskać ich odbicia pod postacią budujących formę linii i kształtów. Przykładami są tu przede wszystkim poczynania Kertésza, między innymi „Mondrian’s Glasses and Pipe”. Swoje dorzucili do gatunku również Stieglitz i Weston, którzy oddali się poszukiwaniom form w chmurach, martwej naturze czy aktach.
Efekt odrealnienia, pozwalający na dowolne kreowanie form, próbowano osiągać na różne sposoby. Posługiwano się fotomontażem, fakturami, światłem i cieniem czy nierealnie inscenizowanymi ujęciami, by uzyskać pozornie nierzeczywiste obrazy. To tak zwana konwencjonalna fotografia abstrakcyjna, mająca bardzo szerokie znaczenie. Wówczas do nurtu zaliczono między innymi „Wall Street, New York” Paula Stranda, będące kamieniem milowym fotografii modernistycznej. Z czasem pojęcie to jednak krystalizowało się, zmierzać w kierunku coraz bardziej oderwanych od kontekstu wycinków rzeczywistości, które stawały się obce swoim naturalnym znaczeniom, pozostają jedynie pustą formą.
Śladem Stranda poszli tak różnorodni twórcy, jak László Moholy-Nagy, André Kertész, Curtis Moffat czy Man Ray. Dla każdego z nich fotografia abstrakcyjna była czymś nieco innym, ale łączy ich korzystanie z fotogramów. Poprzez układanie na materiale światłoczułym rzeczywistych przedmiotów można było bowiem uzyskać ich odbicia pod postacią budujących formę linii i kształtów. Przykładami są tu przede wszystkim poczynania Kertésza, między innymi „Mondrian’s Glasses and Pipe”. Swoje dorzucili do gatunku również Stieglitz i Weston, którzy oddali się poszukiwaniom form w chmurach, martwej naturze czy aktach.
